Kiedy Stany Zjednoczone przystąpiły do II wojny światowej, Bardeen poświęcił swoje zdolności wojsku.
W laboratoriach marynarki wojennej w Waszyngtonie, pracował nad sposobami wykrywania okrętów podwodnych i min.
Po zakończeniu wojny rozpoczął prace w laboratorium Bell Telephon. Tam w 1947 roku - wraz z dwoma kolegami: Walterem Brattain i Wiliamem Shockley - skonstruował pierwszy na świecie tranzystor z cienkiej płytki półprzewodnika.
Tranzystor jest mniejszy i zużywa mniej energii niż lampy próżniowe, których używano w pierwszych urządzeniach elektronicznych - radiach, telewizorach i komputerach.
Wynalezienie tranzystora można porównać do wynalezienia silnika parowego w XIX wieku - zapoczątkowało miniaturyzację i karierę półprzewodników w życiu codziennym. Za skonstruowanie tranzystora, Bardeen w 1956 roku otrzymał Nagrodę Nobla.
W tym samym 1956 roku, w pracy badawczej prowadzonej na Uniwersytecie w Illinois, poprawnie wytłumaczył zjawisko nadprzewodnictwa (zaobserwowane po raz pierwszy już w 1911 roku).
Ciekawostka:
Trudno sobie dziś wyobrazić świat bez tranzystorów, ale bywają one czasem zawodne. Jak choćby tego dnia w 1972 roku, gdy Bardeen miał odebrać swą drugą Nagrodę Nobla (za opracowanie teorii nadprzewodnictwa), ale nie mógł otworzyć drzwi garażu, bo w pilocie zepsuły się tranzystory...
